Zbliża się zima i dochodzą do nas znowu informacje o rozmowach z Rosją na temat dostaw gazu. Jak ważne jest to zagadnienie dowiedzieli się w ubiegłym roku mieszkańcy krajów Europy południowo wschodniej w większości uzależnieni od dostaw właśnie z Rosji przez Ukrainę, która „zakręciła kurki” z gazem rok temu gdy była w sporze z Ukrainą. I znowu jest przerabiany ten sam scenariusz co roku gdy zbliża się sezon na wzmożone zapotrzebowanie tego surowca zaczynają się nerwowe pertraktacje i ustalenia, co dowodzi, że obok transportu można rzec klasycznego niezmiernie ważną rolę odgrywa transport rurociągowy. Bo przesył, czy to gazu czy też ropy naftowej jak również każdego innego surowca rurociągami nie jest niczym innym jak transportem danego surowca. Transport rurociągowy nie musi się ograniczać jedynie do gazu i ropy. Transport rurami odbywa się również z takimi surowcami jak woda czy ścieki które znamy, czy też np.: piwo.

Do tego jest to stosunkowo tani i bezpieczny rodzaj transportu, i bardzo strategiczny w przypadku gazu czy ropy, jak pokazują co roczne tańce nad rurą pomiędzy Ukrainą a Rosją. Transport ten też przechodzi szybki rozwój i zwiększa się jego znaczenie z stąd coraz to nowsze i kosztowniejsze inwestycje. Między innymi mamy obecnie co najmniej trzy duże planowane rurociągi na obszarze samej Europy.

Rurociąg Północny łączący Rosję z Europą pomijając takie kraje jak Ukraina, czy kraje nadbałtyckie w tym Polskę. Gazociąg będzie przebiegał z miejscowości Babjewo w rosyjskim obwodzie wołogockim do brzegu Morza Bałtyckiego w Wyborgu, a następnie dnem Morza Bałtyckiego do Lubmina koło Greisfaldu w Niemczech. Jego całkowita długość ma wynieść 1220 km, w tym 1189 km wyniesie odcinek podmorski. Koszt gazociągu jest planowany na 7,4 miliardy euro. Jest to koszt dużo większy od alternatywnej trasy lądowej, ale ma być on zrównoważony brakiem opłat tranzytowych w dłuższym czasie użytkowania.

Kolejna rosyjska inwestycja próbująca uzależnić UE od dostaw swojego surowca to gazociąg Południowy, którego prowadzenie umożliwia podpisana ostatnio umowa pomiędzy Rosją a Słowenią. Ma on łączyć bezpośrednio Rosję z Bułgarią i dalej jedna nitka na Węgry i do Austrii, druga do Grecji i Włoch.

Odpowiedź Europy i próba budowy konkurencji dla gazu z Rosji to gazociąg Nabucco, ma on transportować gaz z rejonów blisko wschodnich Iranu, Azerbejdżanu czy też Turcji z pominięciem Rosji. Długość tego gazociągu ma wynieść 3300 km a koszt oscylować ma w około 4,6 miliarda euro. Mimo że będzie on dłuższy od gazociągu północnego koszt wyniesie prawie połowę tego co trzeba wyłoży na gazociąg Północny.

Wszystkie te zabiegi i gigantyczne inwestycje dowodzą strategicznego znaczenia transportu rurociągowego. Mimo dużych nakładów inwestycyjnych jest to tani transport na lądzie na przykład w porównaniu z koleją. Koszty inwestycji podmorskich stawia ten rodzaj transportu na razie jako droższy do transportu statkami gazu czy też ropy. Jednak w szeroko rozumianym pojęciu transportu jest to gałąź  zdobywająca coraz szersze uznanie i z prostych przyczyn ekonomicznych chętnie stosowana. Mimo nieszczęśliwych wypadków, jak choćby wybuch rurociągu z gazem w okolicach Ufy w Rosji, który zabił ponad 600 osób, czy najtragiczniejszy jaki miał miejsce w Nigerii gdzie rurociąg z ropą eksplodował zabijając 1200 osób, jest to transport stosunkowo bezpieczny.

Co ma wspólnego internet z pocztą i blogiem transportowym? Zaraz pokrótce postaram się wyjaśnić. Szybki rozwój internetu, a dokładnie dostępność i coraz większa powszechność tego medium zmieniły przyzwyczajenia Polaków co do komunikowania się między sobą. Wieszczono, że e-mail zabije takie tradycyjne formy komunikacji jak listy czy kartki pocztowe, być może nawet spadła znacząco ta forma komunikacji, ale po tym jak Poczta Polska broni monopolu w tej dziedzinie trudno to przyjąć za fakt oczywisty.

Firmy konkurencyjne do monopolisty muszą chwytać się różnych sposobów na obejście ograniczeń, jednym z nich są przyłączane do listów blaszki by podnieść wagę takiej przesyłki i nie mieściła się ona już w granicach wagi niedostępnej dla konkurencji. Ale tu nadal nie koniecznie jest to związane z transportem, ale już przechodzę do tej dziedziny, a konkretnie do spedycji.

Wspomniany już rozwój internetu zmienił nasze podejście nie tylko do komunikacji ale też do innych dziedzin życia, jedną z nich są nasze zachowania konsumenckie. Dokładnie mówiąc przenosimy coraz większą część dokonywanych przez nas zakupów ze świata realnego do wirtualnego. I mimo, że sam zakup dokonany został w świecie wirtualnym, na zakupioną rzecz czekamy w świecie całkiem realnym, i tu też musi zostać ta transakcja sfinalizowana. Tu dochodzimy do sedna sprawy wzrost nabywania dóbr wszelakich w sieci wpłyną znacznie na rozwój firm spedycyjnych, co oczywiście umknęło uwadze Poczcie Polskiej.

Firma Ta osiadająca tak szeroko rozbudowaną sieć jednostek powinna starać się wyciągnąć z takiego obrotu sprawy jak największe korzyści, ale jak wszyscy pamiętamy okres przedświąteczny, sprzed kilku lat, który za sprawą wspomnianego już moloch przeciągnął się niestety na okres poświąteczny, jest to dla niej tylko kłopot. Są rejony gdzie zleca się firmą konkurencyjnym obsługę tego do czego powstała poczta. Jak się okazuje wzrost ilości przesyłek potocznie zwanych paczkami obsługiwanych przez pocztę nawet przynosi straty tej firmie. Jest to zastawiające. Tam gdzie firmy spedycyjne z mniejszym zapleczem nie mówiąc o infrastrukturze potrafią czerpać z takiego obrotu sprawy zyski, firma idealnie stworzona do zadań spedycyjnych jest nie wydolna i niekonkurencyjna wobec mniejszych firm.

A tych powstaje coraz więcej i duża część z nich utrzymuje się na rynku, właśnie dzięki zakupom przez internet. Potrafią wykorzystać, ba zauważają dla siebie szansę tam gdzie poczta widzi tylko kłopot. Wygoda i konkurencyjne ceny oraz zepsucie sobie opinii przez pocztę powoduje, że trudno będzie jej osiągnąć pozycję na rynku spedycji taką do jakiej jest predestynowana.

Być może tkwi tu odpowiedź na temat tak zażartej obrony monopolu przy obsłudze listów, bo gdyby dopuścić konkurencję również w tej dziedzinie i tu poległa by ta firma na całej linii.

Shinkansen ta tajemnicza nazwa kryje za sobą już ponad 50 lat historii, jeśli tak można mówić o czymś co jest najszybsze i najnowocześniejsze w swojej dziedzinie. Nazwa ta została użyta po raz pierwszy w latach 40 ubiegłego wieku i oznaczała „Nową Główną Linię” (magistralę). Tak właśnie magistralę kolejową w Japonii. Pierwszą linie super szybkiej kolei zaczęto budować w roku 1959 na trasie Tokio Osaka. Otwarto ją w roku 1964 tuż przed igrzyskami olimpijskimi w Tokio i co dla mieszkańców naszego kraju może się nie mieścić w głowie, pociągi te kursowały z prędkością 200 km/h. Linia ta okazała się ogromnym sukcesem i już po trzech latach funkcjonowania mogła się pochwalić 100 milionów obsłużonych klientów.

I potrzebowała kolejnych dziewięciu lat by podnieść tę ilość do miliarda. Następne lata to rozbudowa magistrali o kolejne linie i ciągłe prace nad nowszymi modelami. I tak od roku 1972 otwarto nową linię, na której można już było poruszać się z prędkością 220 km/h. Kolejne dwie linie powstają w roku 1982, trzy lata później prędkość podróżowania podniesiona została do 240 km/h. Kolejny etap w historii Shinkansen to zmiany własnościowe firma z państwowej zostaje przekształcona w spółkę z siedmioma głównymi akcjonariuszami.

Kolejne lata to ciągła rozbudowa i zwiększanie prędkości przemieszczania się. Obecnie kursują one z prędkością ponad 300 km/h. Większy nacisk położono na komfort podróżowania. Konstrukcje z lat 1990 właśnie położyły nacisk na komfort.

JR West -500 z 1992 r

Typ 500 i 700 przemieszczały się w granicach 300 km/h zmniejszając jednak w stosunku do swoich poprzedników odczuwalne wstrząsy i inne dyskomfortowe odczucia. Tak szybka kolej nie była by w pełni ekspresową jeśli obsługa ich nie zapewniałaby równie szybkiej i sprawna infrastruktura. I tu też Japończycy osiągają poziom niedostępny dla innych. W roku 2003 oddano do użytku nową stację w Tokio, która po modernizacji zwiększyła swoją przepustowość z 11 do 15 składów na…… godzinę.

Typ 700 z 2002 r.

Obecnie prowadzi się prace nad rozwojem i wdrożeniem do użytku pociągów wykorzystujących magnetyczną lewitację „Manglev” (bo pociągi o których mowa wyżej poruszają się w normalnej technice szynowej o rozstawie torów ~1400m), która pozwoli na zwiększenie prędkości i eliminację wszelkich wibracji podczas jazdy. Prędkość wzrosła by znacznie, bo na testach pociągi w tej technologi przekraczają 550 km/h. Przewiduje się wprowadzenie ich do użytku w roku 2013.

Model eksperymentalny MLX01-901 z 2002 r.

Pomażmy Gdańsk – Kraków w 1,5 godziny, czy ktoś by używał samochodu?

Jaki jest związek pomiędzy tymi rzeczami pewnie różny od klawiatury na mostku kapitańskim po kontenery wypełnione  klawiaturami. Ja chcę się skupić na transporcie jako takim i naszym uzależnieniu lub wpływie na niego.

Tak rzadko zastanawiamy się jaki ciąg zdarzeń składa się na podjęta przez nas decyzję, jak wiele niesie to za sobą zdarzeń przyczynowo skutkowych i jaki ma to wpływ na sprawy globalne. Zakup jakieś rzeczy przez internet, powoduje ciąg zjawisk między innymi nierozerwalnie związanych z transportem.

Dlatego też na świecie prym wiedzie rozwój wszelkich form transportu, mimo kryzysu jaki dotkną branżę samochodową, czy też stocznie i lotnictwo, nadal jest i pewnie przez długie lata będzie to najdynamiczniej, obok informatyzacji, rozwijająca się dziedzina naszego życia. Jest wiele negatywnych tego skutków, ale jest to fakt. Przy obecnym rozwoju przemysłu, który produkcję przenosi tam gdzie jest najtaniej nie zależnie od tego gdzie wytwarzany produkt będzie sprzedawany, naturalnym staje się rozwój transportu to on tu odgrywa kluczową rolę. Towar wyprodukowany trzeba dostarczyć często na drugi koniec świata i musi to być szybko, pewnie i tanio.

Skutkiem tego powstają coraz nowsze i potężniejsze kontenerowce czy też sieci dróg tnących krajobraz na coraz mniejsze kawałki świata bez asfaltu. Już dawno przemysł został oderwany od lokalnych społeczności nie stanowi dziś najmniejszych kłopotów likwidacja i przeniesienie fabryk na inny kontynent, jak tylko okaże się to korzystne dla właściciela. Stanowi to samonapędzający się rozwój transportu i globalizacji.

Czym łatwiej i szybciej jesteśmy wstanie się przemieszczać tym mniejszy ma na nas wpływ czynnik geograficznych. Stajemy się wolni od warunku przestrzeni, nie narzuca nam swoich ograniczeń. Zarządzać fabryką możemy będąc setki jeśli nie tysiące kilometrów od niej. Na dostawy towarów też czekamy już coraz krócej. Dlatego nie można się dziwić, że powstają coraz to nowsze drogi a ruch na nich wcale nie maleje, a wręcz przeciwnie.

Podobnie zaczynamy funkcjonować my sami, praca oddalona o kilkadziesiąt kilometrów przestaje być czymś dziwnym i trudnym do przełknięcia, często sama praca jest związana z przemieszczaniem się.

Nie mieszkamy już w centrach miast, wyprowadzamy się na przedmieścia mimo że wiąże się to często z codziennym dojazdem do pracy, Zmienia to całkowicie nasze postrzeganie świata kiedyś całe nasze życie było związane z miejscem w którym żyliśmy, teraz dochodzi do atomizacji i rozerwania tych struktur, mieszkamy gdzie indziej, niż pracujemy w jeszcze innych miejscach spędzamy czas wolny. Dzięki internetowi te pojęcia uległy jeszcze większemu rozproszeniu, teraz mamy znajomych na całym świecie nie koniecznie na ulicy na której mieszkamy.

Wracając do wstępu wspomniany tu internet również ma wpływ na rozwój transportu, prozaicznym przykładem mogą być wspomniane już sklepy internetowe. Nie interesuje nas gdzie taki sklep istnieje rzeczywiście nie ma to najmniejszego znaczenia, bo towar zakupiony zostanie nam dostarczony do domu czy będzie to dwie ulice dalej, w innym mieście czy na innym kontynencie.

Jednym kliknięciem w klawiaturę komputera (wyprodukowaną w Chinach i przywiezioną do Polski) uruchamiamy cały ciąg zdarzeń od jakiejś fabryki na dalekim wschodzie po kierowcę w firmie spedycyjnej w naszym mieści.

Któż z dorosłych mężczyzn jako mały chłopiec nie marzył o kolejce elektrycznej, takiej z pełnym wyposażeniem opuszczającymi się szlabanami, stacjami, zwrotnicami, z górą z tunelem, i …. Można by długo wymieniać co by mogło być przy takiej kolejce, wielu z nas nadal by się chętnie taka pobawiło, a gdy już ma ktoś z nas syna no to można zrealizować dziecięce marzenia kupując taka kolejkę synowi (nie zależnie czy on ją chce czy nie w końcu nie on się będzie bawił). Tak rozmarzyłem się …..

Ale przejdźmy do sedna, niestety wiele osób odpowiedzialnych za transport w naszym kraju, a w szczególności właśnie za kolejnictwo swoje fascynacje koleją pozostawiło również w sferze dziecięcych marzeń. Cała polityka transportowa sprowadza się do likwidacji kolejnych połączeń lub szukaniu pieniędzy w państwowej kasie. Jak każdy biznes i tu potrzebne są inwestycje więc bez wyłożenia pieniędzy nic z tego nie będzie i może rzeczywiście najlepiej zamknąć to wszystko w diabły. Jednak czemu kolej jako tako funkcjonuje w innych krajach europejskich i co najważniejsze ludzie z niej korzystają. Może trzeba inwestować i szukać atrakcyjnych rozwiązań, a nie tylko podtrzymywać trupa?

Kilka razy miałem okazję podróżować koleją u naszych południowych sąsiadów prędkość, wygoda, bez porównania lepsze niż u nas, a do tego pociągi pełne pasażerów. Jakiś czas temu doszło nawet do konfliktu w przygranicznym ruchu kolejowym pomiędzy Polską a Republiką Czeska, gdyż nasi południowi sąsiedzi odmówili obsługi naszych pociągów bo uznali, że nie nadają się do użytku.

Czy oni nie mieli podobnie jak my 45 lat komunizmu, żeby zwalać na niego zapóźnienia cywilizacyjnego?

Nad mienie tylko, że u nas się swego czasu mówiło wiele o pociągach Pendolino, u południowych sąsiadów nie wiem czy się mówiło równie dużo wiem, że nimi jeżdżą na kilku trasach (min Praga-Ostrawa i Brno-Praga) .

W kolei jest potencjał nie do przecenienia, nawet obecnie mimo tragicznego stanu tego środka transportu wiele osób wybiera go, bo jest szybszy niż samochód zwłaszcza trasa Warszawa – Kraków pomyślmy tylko jak by wyglądało obłożenie pociągów na trasie np.: Warszawa – Zakopane gdyby kursował tu pociąg typu Pendolino, który pokonywał by te trasę w 3-4 godziny. Pytanie jest raczej retoryczne.

Podobnie wygląda sprawa tranzytu towarów przez nasz kraj zamiast szukać rozwiązań odciążających nasze kiepskie drogi od wzmożonego ruch samochodów ciężarowych szukając ratunku w transporcie kolejowym mówi się tylko o niedostosowaniu naszego taboru i infrastruktury.

Nie jestem bezkrytycznym entuzjastą transportu kolejowego ale widzę że w całej Europie wyśmienicie uzupełnia on inne środki transportu, u nas natomiast jest na najlepszej drodze do pozostania skansenem, i całkowitej marginalizacji. I jedyne co nam może z kolei pozostać w przyszłości to zabawy z dzieckiem na makietach zabawkowej kolejki.